ماه آگاهی از امنیت سایبری فرصت مناسبی است تا یادآوری کنیم امنیت آنلاین فقط به استفاده از پسوردهای قوی، بهروزرسانی نرمافزارها یا خودداری از کلیک روی لینکهای مشکوک محدود نمیشود.
بخش مهم دیگری از امنیت آنلاین به اطلاعاتی مربوط میشود که بدون توجه کافی، درباره خودمان در اینترنت منتشر میکنیم.
شاید این مقاله کمی طولانی به نظر برسد، اما ارزش خواندن دارد. افشای بیشازحد اطلاعات شخصی در فضای آنلاین (Oversharing) اغلب بهعنوان یک اشتباه کوچک در زمینه حریم خصوصی در نظر گرفته میشود. با این حال، همین اطلاعات میتوانند به مجرمان سایبری کمک کنند تا کلاهبرداریهای متقاعدکنندهای طراحی کنند، هویت افراد مورد اعتماد ما را جعل کنند و در برخی موارد، امنیت دیجیتال یا حتی امنیت فیزیکی ما را به خطر بیندازند.
نکات کلیدی
-
افشای بیشازحد اطلاعات شخصی فقط در شبکههای اجتماعی عمومی اتفاق نمیافتد. گفتوگوهای آنلاین، اپلیکیشنهای دوستیابی، پلتفرمهای بازی، انجمنهای اینترنتی و پروفایلهای کاربری نیز میتوانند زمینهساز آن باشند.
-
اطلاعات شخصی بهظاهر کماهمیت میتوانند به مجرمان کمک کنند تا کلاهبرداریهای هدفمند و متقاعدکننده طراحی کنند، هویت دیگران را جعل کنند یا از سازوکارهای بازیابی حساب کاربری سوءاستفاده کنند.
-
کودکان و نوجوانان نیز ممکن است با آزار و اذیت سایبری (Cyberbullying)، افشای بدون رضایت اطلاعات شخصی (Doxxing)، مزاحمت و سوءاستفاده از تصاویرشان مواجه شوند؛ از جمله از طریق تصاویر دستکاریشده یا تولیدشده با هوش مصنوعی.
-
اطلاعات افشاشده در جریان نشت دادهها (Data Breach) زمانی خطرناکتر میشوند که مجرمان آنها را با اطلاعاتی که خودمان در اینترنت منتشر کردهایم ترکیب کنند.
-
برای محافظت از حریم خصوصی لازم نیست بهکلی از اینترنت ناپدید شوید. هدف این است که اطلاعاتتان را آگاهانهتر و با دقت بیشتری به اشتراک بگذارید.
برای بزرگسالان، خطر اغلب کلاهبرداریهایی است که کاملا مرتبط و واقعی به نظر میرسند
گاهی انتشار یک اطلاعات شخصی کافی است تا یک کلاهبرداری عمومی به حملهای تبدیل شود که دقیقا برای شما طراحی شده و میتواند شما را به واکنش وادار کند.
برای مثال، ممکن است درباره شروع کار در یک شرکت جدید پست بگذارید و کمی بعد ایمیلی ظاهرا معتبر از بخش منابع انسانی (HR) دریافت کنید.
شاید درباره سفر پیش روی خود صحبت کنید و در طول سفر، یک هشدار جعلی از طرف شرکت هواپیمایی، هتل یا بانک برایتان ارسال شود.
یا ممکن است اعلام کنید که قصد فروش وسایل خانه را دارید و خریدار احتمالی، یک اعلان پرداخت جعلی اما کاملا واقعینما برایتان بفرستد.
اطلاعاتی که میتوانند برای کلاهبرداران مفید باشند عبارتاند از:
-
تاریخ تولد کامل، شماره تلفن، نشانی محل سکونت یا ایمیل شخصی
-
نام کارفرما، سمت شغلی، همکاران، مشتریان یا سفرهای کاری
-
وضعیت تاهل یا تغییرات اخیر در زندگی شخصی
-
برنامههای روزمره، باشگاهی که به آن میروید، کافه مورد علاقه، مسیر رفتوآمد به مدرسه فرزندان یا برنامههای سفر
-
اطلاعاتی که شبیه پاسخ پرسشهای امنیتی حسابهای کاربری هستند؛ مانند نام خیابانی که کودکیتان را در آن گذراندهاید، نام نخستین حیوان خانگی یا زادگاهتان
-
عکس بلیتها، مدارک، صفحهنمایشها، کارتهای شناسایی سازمانی یا نامههای پستی
فراموش نکنید: اینکه یک پیام حاوی اطلاعات واقعی درباره شما باشد، به این معنا نیست که آن پیام معتبر است یا کلاهبرداری نیست.
اگر پیامک، تماس تلفنی یا ایمیل غیرمنتظرهای دریافت کردید که ادعا میکند مشکلی فوری در حساب کاربری، پرداخت، رزرو یا تحویل بسته شما وجود دارد، از لینک یا شماره تلفن موجود در آن پیام استفاده نکنید.
در عوض، خودتان اپلیکیشن یا وبسایت رسمی شرکت مربوطه را باز کنید.
پیش از انتشار اطلاعات دیگران فکر کنید
افشای بیشازحد اطلاعات فقط به دادههایی که درباره خودمان منتشر میکنیم محدود نمیشود.
ممکن است پدر یا مادری نام کامل فرزند، تاریخ تولد، عکس مدرسه و برنامه مسابقات ورزشی او را منتشر کند، بدون اینکه متوجه باشد چه مقدار از اطلاعات مربوط به برنامه روزمره فرزندش را در دسترس دیگران قرار داده است.
ممکن است فردی از روی علاقه و افتخار، نشانی جدید خانه یا برنامه سفر خانوادگی را منتشر کند.
شاید یکی از همکاران عکسی گروهی از اعضای تیم را بارگذاری کند که در پسزمینه آن، کارتهای شناسایی، صفحهنمایشها یا چیدمان محیط کار دیده میشوند.
یا ممکن است کسی دوستش را در مکانی تگ کند که او تمایلی به عمومی شدن موقعیت مکانیاش نداشته است.
در تمام این موارد، ممکن است فردی که اطلاعات یا تصویرش منتشر شده، هیچ رضایتی برای این کار نداده باشد.
اینجاست که مفهوم رضایت دیجیتال (Digital Consent) اهمیت پیدا میکند.
پیش از انتشار اطلاعات یا تصویری از شخص دیگر، بهویژه یک کودک، از خود بپرسید:
آیا آن فرد با دیده شدن، کپی شدن یا بازنشر احتمالی این محتوا در آینده مشکلی ندارد؟ آیا این پست میتواند موقعیت مکانی، برنامه روزمره، اطلاعات تماس، محل کار یا مدرسه او را آشکار کند؟
این موضوع درباره کودکان اهمیت ویژهای دارد. تصاویر خانوادگی ممکن است توسط افراد ناشناس کپی و برای اهداف نامناسب استفاده شوند؛ از جمله ساخت پروفایلهای جعلی یا پدیدهای موسوم به «کودکربایی دیجیتال» (Digital Kidnapping)، که در آن فردی تصویر یک کودک را بازنشر میکند و بهدروغ وانمود میکند که آن کودک فرزند خودش است.
کودکان نیز، زمانی که به سن درک این موضوع میرسند، باید حق اظهار نظر درباره اطلاعات و تصاویری را داشته باشند که از آنها در اینترنت منتشر میشود.
کودکان و نوجوانان: اطلاعات شخصی میتوانند به ابزاری برای آزار تبدیل شوند
برای کودکان و نوجوانان، افشای بیشازحد اطلاعات ممکن است پیامدهایی فراتر از کلاهبرداریهای هدفمند داشته باشد.
لوگوی مدرسه در یک عکس، نام کاربری بازی که به هویت واقعی فرد مرتبط است، پست عمومی تبریک تولد، موقعیت مکانی منتشرشده یا تصویری از لباس تیم ورزشی، همگی میتوانند شناسایی، برقراری ارتباط یا آزار و اذیت یک کودک را برای افراد سوءاستفادهگر آسانتر کنند.
در محیط بازیهای آنلاین و گفتوگوهای گروهی، یک آشنای اینترنتی ممکن است بهتدریج اطلاعاتی را جمعآوری کند که در ظاهر بیخطر هستند؛ اطلاعاتی مانند سن، پایه تحصیلی، شهر محل سکونت، شغل والدین، زمانهایی که کودک در خانه تنهاست یا سایر پلتفرمهایی که از آنها استفاده میکند.
این اطلاعات همچنین ممکن است برای آزار و اذیت سایبری (Cyberbullying)، افشای اطلاعات شخصی بدون رضایت (Doxxing) یا شکلهای دیگر مزاحمت استفاده شوند.
ممکن است فردی اطلاعات خصوصی کودک را منتشر کند، حسابهای جعلی بسازد، تصاویر گفتوگوها را خارج از زمینه اصلی منتشر کند یا دیگران را به آزار و اذیت آنلاین او تشویق کند.
هوش مصنوعی نیز لایه پیچیدهتری به این تهدیدها اضافه کرده است.
عکسها، ویدیوها و پیامهای صوتی را میتوان دستکاری کرد یا برای تولید محتوای جعلی دوباره به کار گرفت.
ابزارهای دیپفیک (Deepfake) و ابزارهای موسوم به Nudify میتوانند برای ساخت تصاویر جعلی، آزاردهنده یا جنسیسازیشده از افراد واقعی، از جمله کودکان و نوجوانان، مورد سوءاستفاده قرار گیرند.
البته هدف از بیان این خطرات، ترساندن کودکان و نوجوانان یا القای این تصور نیست که انتشار یک عکس لزوما به اتفاقی وحشتناک منجر خواهد شد.
هدف این است که آنها بدانند در صورت مواجهه با چنین مشکلاتی میتوانند بدون احساس شرم یا ترس از سرزنش شدن، درخواست کمک کنند.
والدین میتوانند درباره چند اصل مشخص با فرزندان خود گفتوگو کنند:
-
نام کامل، مشخصات مدرسه، نشانی خانه، شماره تلفن یا گذرواژهها را در بازیها، گفتوگوها و پروفایلهای آنلاین منتشر نکنند.
-
هنگام انتقال گفتوگو از محیط یک بازی به پلتفرمهایی مانند Discord، Snapchat یا سایر محیطهای خصوصی، احتیاط کنند.
-
هرگز اجازه ندهند کسی آنها را برای ارسال عکس، ضبط ویدیو یا مخفی نگه داشتن گفتوگو از بزرگسالان مورد اعتماد تحت فشار قرار دهد.
-
اگر فردی رفتار تهدیدآمیز، جنسی، فریبکارانه یا توجه وسواسگونه به اطلاعات شخصی آنها نشان داد، موضوع را با یک بزرگسال مورد اعتماد در میان بگذارند.
-
از بازنشر یا مشارکت در انتشار محتوایی که باعث تحقیر یا آزار کودک دیگری میشود، خودداری کنند.
اگر کودکی با آزار و اذیت، تهدید یا سوءاستفاده از تصاویرش مواجه شد، باید شواهد مربوط به آن حفظ شود، حساب کاربری یا محتوای موردنظر به پلتفرم گزارش شود و در صورت لزوم، موضوع با مسئولان مدرسه یا مراجع قانونی محلی در میان گذاشته شود.
سالمندان: آشنایی ظاهری میتواند تشخیص جعل هویت را دشوارتر کند
سالمندان نیز ممکن است هدف کلاهبرداریهای بسیار متقاعدکنندهای قرار گیرند که اصلا شبیه تماس یا پیام یک فرد ناشناس به نظر نمیرسند.
مجرمان میتوانند از تصاویر خانوادگی عمومی، پیامهای تبریک تولد، پستهای انجمنهای محلی یا اطلاعات مربوط به سفرهای اخیر استفاده کنند تا خود را بهجای نوه، نماینده بانک، همسایه، موسسه خیریه یا یک کسبوکار محلی جا بزنند.
دانستن نام یکی از اعضای خانواده یا اشاره به یک اتفاق واقعی، بههیچوجه اصالت تماسگیرنده را ثابت نمیکند.
به اعضای سالمند خانواده کمک کنید تنظیمات حریم خصوصی حسابهایشان را بررسی کنند، دسترسی عمومی به اطلاعات تماسشان را محدود کنند و شیوههای رایج اعمال فشار روانی توسط کلاهبرداران را بشناسند.
یک قانون ساده خانوادگی میتواند بسیار موثر باشد:
اگر کسی با ایجاد ترس و اضطراب، از شما پول، کد تایید، اطلاعات شخصی یا پنهانکاری درخواست کرد، ارتباط را متوقف کنید و صحت ادعای او را بررسی کنید.
برای بررسی موضوع، با استفاده از شماره تلفنی که از قبل به آن اعتماد دارید، مستقیما با عضو خانواده، بانک یا سازمان مربوطه تماس بگیرید.
کارکنان سازمانها و تولیدکنندگان محتوا با نوع متفاوتی از تهدید مواجه هستند
کارمندان ممکن است تصویری از کارت شرکت در یک کنفرانس منتشر کنند، درباره پروژهای در دست اجرا پست بگذارند، همکارانشان را در یک عکس گروهی تگ کنند یا اعلام کنند که مدتی در محل کار حضور ندارند.
تولیدکنندگان محتوا نیز ممکن است اطلاعاتی درباره همکاری با برندها، نشانی ایمیل کاری، محل فیلمبرداری، سفرها و بخشهایی از زندگی شخصی خود منتشر کنند.
این میزان از دیده شدن میتواند آنها را به اهداف مناسبی برای جعل هویت، پیشنهادهای جعلی همکاری تبلیغاتی، صورتحسابهای تقلبی، کلاهبرداریهای مربوط به امنیت حسابهای کاربری و حملات موسوم به Business Email Compromise یا BEC تبدیل کند.
مهاجم همیشه برای نفوذ به یک سازمان یا تصاحب حساب کاربری تولیدکننده محتوا به دسترسی فنی نیاز ندارد.
گاهی تنها داشتن اطلاعات زمینهای کافی است تا ایمیلی طراحی کند که ظاهرا از طرف مدیر، مشتری، شریک تجاری یا تیم پشتیبانی یک پلتفرم ارسال شده است.
پیش از انتشار محتوای مرتبط با محیط کار، این پرسشها را در نظر بگیرید:
-
آیا در تصویر، پسزمینه یا توضیحات پست، اطلاعات محرمانهای وجود دارد؟
-
آیا این محتوا اطلاعاتی درباره مشتری، پروژه، سامانه، موقعیت مکانی، سفر یا غیبت یکی از کارکنان افشا میکند؟
-
آیا فردی میتواند از این اطلاعات برای جعل هویت من، سازمان یا یکی از همکارانم استفاده کند؟
-
آیا واقعا لازم است این اطلاعات تماس بهصورت عمومی منتشر شوند یا بهتر است از یک کانال ارتباطی اختصاصی برای امور کاری استفاده شود؟
برای تولیدکنندگان محتوا، حضور گسترده در فضای عمومی میتواند مواد اولیه لازم برای ساخت حسابهای کاربری جعلی، پیشنهادهای تقلبی همکاری با برندها و محتوای دیپفیک را نیز فراهم کند.
محافظت از حسابهای کاربری با گذرواژههای منحصربهفرد و احراز هویت دومرحلهای (2FA) ضروری است، اما به همان اندازه باید مراقب مقدار اطلاعات شخصی منتشرشده بود؛ اطلاعاتی که دیگران میتوانند از آنها برای تقلید از هویت، زندگی یا فعالیت تجاری شما استفاده کنند.
زمانی که افشای اطلاعات دیجیتال به تعقیب و مزاحمت فیزیکی منجر میشود
مرز میان امنیت آنلاین و امنیت فیزیکی همیشه مشخص نیست. انتشار موقعیت مکانی زنده، پستهای مکرر از یک مسیر ثابت دویدن، تصویری از لباس فرم مدرسه کودک، عکسی مقابل خانه یا اعلام عمومی سفر خانوادگی میتوانند الگوهای رفتاری و اطلاعاتی را آشکار کنند که نباید در اختیار افراد ناشناس قرار بگیرند.
این اطلاعات ممکن است زمینهساز تعقیب و مزاحمت دیجیتال (Digital Stalking) شوند؛ رفتارهایی مانند نظارت مداوم، تماسهای ناخواسته، آزار و اذیت یا جعل هویت در فضای آنلاین. در برخی موارد، چنین اطلاعاتی میتوانند به تعقیب فیزیکی یا سرقت نیز کمک کنند.
یکی دیگر از خطرات جدی، داکسینگ (Doxxing) است؛ یعنی افشای اطلاعات شخصی یک فرد بدون رضایت او.
در موارد شدیدتر، ممکن است از این اطلاعات برای حملهای موسوم به Swatting استفاده شود. در این روش، فرد مهاجم با ارائه یک گزارش اضطراری جعلی تلاش میکند نیروهای مسلح پلیس را به محل سکونت قربانی اعزام کند.
البته این پیامدها لزوما در نتیجه هر پست عمومی رخ نمیدهند، اما یادآوری میکنند که اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی، عادتهای روزمره و زندگی شخصی به مراقبت بیشتری نیاز دارند.
از انتشار همزمان اطلاعات مربوط به سفر خودداری کنید.
پیش از انتشار تصاویر، مطمئن شوید شماره ساختمان، پلاک خودرو، نام مدرسه یا مدارک شخصی در پسزمینه دیده نمیشوند.
اگر کالایی را بهصورت آنلاین میفروشید، بهتر است ملاقات با خریدار را در یک مکان عمومی و امن ترتیب دهید، نه اینکه اطلاعات غیرضروری درباره محل سکونت خود در اختیار او قرار دهید.
نشت دادهها، اطلاعات ناقص مهاجمان را تکمیل میکند
وقتی اطلاعات شخصی کاربران در جریان نشت دادهها افشا میشوند، معمولا کلاهبرداریها نیز در پی آن افزایش مییابند.
حتی محتاطترین افراد هم ممکن است قربانی نشت دادهها شوند.
ممکن است نشانی ایمیل، شماره تلفن، رمزعبور، تاریخ تولد یا سایر اطلاعات شخصی شما از یک شرکت یا سرویس آنلاین که از آن استفاده میکنید سرقت شود.
خطر زمانی بیشتر میشود که مجرمان این دادهها را با اطلاعاتی که از منابع عمومی اینترنتی جمعآوری کردهاند ترکیب کنند.
برای مثال، مهاجمی ممکن است نشانی ایمیل شما را از یک پایگاه داده افشاشده به دست آورد، سپس در LinkedIn متوجه شود که بهتازگی شغل جدیدی پیدا کردهاید و در ادامه، پیام جعلی و متقاعدکنندهای درباره حساب کاربری سازمانی شما ارسال کند.
یا ممکن است نام یکی از اعضای خانوادهتان را در اینترنت پیدا کند و از آن برای طراحی حمله فیشینگ (Phishing) یا جعل هویت استفاده کند.
به همین دلیل، باید اعلانهای مربوط به نشت دادهها را جدی بگیرید.
گذرواژههای افشاشده یا تحت تاثیر قرارگرفته را تغییر دهید، برای هر حساب کاربری از گذرواژهای منحصربهفرد استفاده کنید، احراز هویت دومرحلهای را فعال کنید و حسابهای خود را از نظر فعالیتهای ناشناس یا مشکوک زیر نظر داشته باشید.
سرویس Bitdefender Digital Identity Protection میتواند به پایش ردپای دیجیتال (Digital Footprint) شما کمک کند و در صورت مشاهده اطلاعات شخصیتان در نشت دادهها یا منابع عمومی اینترنتی، به شما هشدار دهد.
پیش از انتشار اطلاعات، توقف کنید، بررسی کنید و تصمیم بگیرید
این ماه آگاهی از امنیت سایبری، یک قانون ساده را به خاطر بسپارید:
پیش از انتشار یک پست، ارسال اطلاعات یا تکمیل یک پروفایل آنلاین جدید، مکث کنید، صحت و ضرورت موضوع را بررسی کنید و سپس تصمیم بگیرید.
از خودتان بپرسید:
-
چه کسانی در حال حاضر میتوانند این اطلاعات را ببینند و چه کسانی ممکن است در آینده به آن دسترسی پیدا کنند؟
-
اگر فردی این اطلاعات را با سایر پستها یا جزئیات پروفایل من ترکیب کند، چه چیزهایی درباره من خواهد فهمید؟
-
آیا این اطلاعات موقعیت مکانی، برنامه روزمره، محل کار، اعضای خانواده یا دادههایی را آشکار میکنند که بتوان از آنها برای جعل هویت من استفاده کرد؟
-
آیا در حال انتشار اطلاعات شخص دیگری هستم که ممکن است تمایلی به عمومی شدن آنها نداشته باشد؟
-
آیا میتوانم همین موضوع را با جزئیات کمتر، برای مخاطبان محدودتر یا در زمان دیگری منتشر کنم؟
همچنین بهتر است تنظیمات حریم خصوصی حسابهای کاربری خود را بهطور منظم بررسی کنید.
در صورت امکان، دسترسی به پروفایلهای عمومی را به دوستان محدود کنید، تعیین کنید چه کسانی مجاز به تگ کردن شما یا مشاهده فهرست دوستانتان هستند و پیش از انتشار عکسها و اسکرینشاتها، جزئیات موجود در پسزمینه آنها را بررسی کنید.
برای محافظت گستردهتر از دستگاهها، حریم خصوصی و هویت دیجیتال، میتوانید راهکارهای امنیتی بیتدیفندر را نیز بررسی کنید؛ از جمله Bitdefender Ultimate Security که چندین لایه حفاظتی را در قالب یک طرح ارائه میدهد، یا Bitdefender Security for Creators که برای تولیدکنندگان محتوا طراحی شده است.
همچنین اگر پیام، پروفایل، تبلیغ یا لینکی مشکوک به نظر میرسد، ابزارهای رایگان Bitdefender Scamio و Bitdefender Link Checker میتوانند پیش از کلیک کردن، پاسخ دادن یا انتقال پول، به بررسی آن کمک کنند.
پرسشهای متداول
افشای بیشازحد اطلاعات شخصی در اینترنت چیست؟
افشای بیشازحد اطلاعات شخصی یا Online Oversharing به معنای انتشار اطلاعات شخصی بیشتر از مقدار ضروری در پستها، پروفایلها، نظرات، گفتوگوها یا فرمهای آنلاین است.
این اطلاعات میتوانند شامل موارد آشکاری مانند نشانی منزل یا شماره تلفن باشند، اما سرنخهای کوچکتر درباره خانواده، موقعیت مکانی، محل کار، برنامههای روزمره، سفرها یا گذشته شخصی را نیز در بر میگیرند.
افشای بیشازحد اطلاعات شخصی در اینترنت چه خطراتی دارد؟
انتشار بیشازحد اطلاعات میتواند طراحی کلاهبرداریهای هدفمند، جعل هویت افراد مورد اعتماد، حدس زدن پاسخ پرسشهای بازیابی حساب، تصاحب حسابهای کاربری (Account Takeover) یا سرقت هویت (Identity Theft) را برای مجرمان آسانتر کند.
همچنین ممکن است زمینهساز آزار و اذیت سایبری، داکسینگ، تعقیب دیجیتال و تهدیدهای امنیت فیزیکی شود؛ بهویژه زمانی که پستها موقعیت مکانی یا الگوهای رفتاری افراد را آشکار میکنند.
دو دسته از اطلاعاتی که نباید در شبکههای اجتماعی منتشر کنید کداماند؟
دو دسته مهم از اطلاعاتی که باید از انتشار آنها خودداری کنید عبارتاند از:
1. اطلاعات افشاکننده هویت یا موقعیت مکانی: مانند تاریخ تولد کامل، نشانی محل سکونت، شماره تلفن، مدرسه، محل کار، موقعیت مکانی زنده یا برنامههای سفر.
2. اطلاعاتی که میتوانند دسترسی به حسابهای کاربری را برای دیگران آسان کنند: مانند گذرواژهها، کدهای بازیابی، پاسخ پرسشهای امنیتی، کارتهای پرواز، اسناد مرتبط با حسابهای کاربری یا اسکرینشاتهایی که حاوی اطلاعات شخصی هستند.
منبع: https://www.bitdefender.com/en-us/blog/hotforsecurity/oversharing-online-scams-deepfakes-privacy






